QUỸ HỖ TRỢ BỆNH NHÂN UNG THƯ - NGÀY MAI TƯƠI SÁNG

Supportive Fund for Cancer Patients - Bright Future

Tài liệu

Chăm sóc bệnh nhân ung thư ở thời điểm giao mùa

Ngày cập nhật:01-06-2018 0 Bình luận Chia sẻ:

Bệnh nhân ung thư rất nhạy cảm với những thay đổi khắc nghiệt của thời tiết, đặc biệt vào thời điểm giao mùa rất dễ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn, dị ứng hoặc các bệnh về đường tiêu hóa... qua đó làm ảnh hưởng đến việc điều trị bệnh ung thư mà họ đang mắc.
Phóng viên Chuyên đề Ngày mai tươi sáng đã có một cuộc trao đổi với ThS.BS Lê Thị Lệ Quyên – Phó trưởng phòng Chỉ đạo tuyến – Bệnh viện Ung bướu Hà Nội về vấn đề này.

PV: Thưa Bác sĩ, giao mùa là thời điểm mọi người dễ nhiễm nhiều bệnh, đặc biệt là bệnh về đường hô hấp, vậy với những người bệnh ung thư, nguy cơ nhiễm các bệnh trong thời điểm giao mùa như thế nào?

Thời tiết giao mùa, nóng lạnh thất thường tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển khiến mọi người rất dễ gặp các vấn đề về sức khỏe. Đặc biệt là đối với các bệnh nhân ung thư đang trong liệu trình điều trị hoá trị hay xạ trị có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Hạ bạch cầu là tác dụng phụ của phương pháp điều trị thường gặp nhất. Khi bạch cầu hạ, cơ thể rất dễ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn. khi mắc các bệnh lý nhiểm khuẩn này, việc kiểm soát sẽ khó khăn hơn người bình thường.

Ngoài các bệnh lý về nhiễm khuẩn, các bệnh lý về đường tiêu hoá cũng hay gặp. Thời tiết giao mùa thay đổi đột ngột và khó chịu đôi khi là tác nhân viêm dạ dày hoặc là yếu tố thúc đẩy tình trạng viêm dạ dày tiến triển nặng hơn.

Các bệnh lý về dị ứng cũng hay gặp: viêm da cơ địa, viêm đau mắt đỏ do dị ứng.

Bên cạnh đó, nguy cơ ngộ độc thực phẩm cũng tăng do thức ăn khó bảo quản hơn.

PV: Xin bác sĩ cho biết các bệnh mà người bệnh ung thư thường mắc khi giao mùa là gì? Với mỗi dạng bệnh ung thư khác nhau thì sẽ thường nhiễm bệnh nào trong thời điểm giao mùa?

Các bệnh mà người bệnh ung thư thường mắc khi giao mùa phụ thuộc vào cơ quan mắc bệnh ung thư mà người đó đang mắc. Thứ hai là người bệnh có đang trong quá trình điều trị hay không. Đối với một số bệnh nhân mắc ung thư tại các cơ quan thì nguy cơ hay gặp cao hơn. Ví dụ:

Người bệnh ung thư phổi: do phổi đã có tổn thương từ trước, khả năng thông khí giảm, nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn hô hấp là cao hơn: viêm họng, viêm xoang, viêm đường hô hấp trên, đặc biệt nguy hiểm hơn là viêm phổi rất hay gặp.

Đối với các bệnh nhân ung thư vùng khoang miệng, hầu họng nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn vùng này cũng cao hơn do bệnh nhân đã có tổn thương tại niêm mạc vùng này. Khi niêm mạc tổn thương, đây là hàng rào đầu tiên ngăn chặn vi khuẩn đã bị phá vỡ thì nguy cơ mắc cũng cao hơn.

Và như đã nói ở trên, nguy cơ mắc các bệnh lý vùng giao mùa còn ảnh hưởng bởi quá trình điều trị và phương pháp điều trị đang áp dụng trên bệnh nhân tại thời điểm đó. Đối với các bệnh nhân đang trong quá trình hồi phục sau phẫu thuật, nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ, viêm phổi cũng tăng cao hơn. Đối với các bệnh nhân đang điều trị hoá trị hoặc xạ trị, việc hạ bạch cầu làm cho sức đề kháng của cơ thể giảm khiến bệnh nhân có nguy cơ mắc các bệnh lý nhiểm khuẩn từ mọi cơ quan, viêm họng, viêm đường hô hấp, viêm phổi, viêm đường tiêu hoá, cảm cúm... đều tăng lên.

Ngoài ra các tác dụng phụ khác: chán ăn, mệt mỏi … cũng góp phần khiến cơ thể yếu hơn, sức đề kháng giảm dẫn tới nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn.

PV: Mức độ ảnh hưởng của từng bệnh đối với người đang bị ung thư như thế nào, thưa bác sĩ? Có làm cho bệnh ung thư trở nên nặng hơn không?

Trên bệnh nhân ung thư, nguy cơ mắc bệnh lý giao mùa là cao hơn. Đồng thời khi mắc bệnh, việc kiểm soát cũng khó khăn hơn so với người bình thường. Đặc biệt là đối với các bệnh nhân ung thư đang trong liệu trình điều trị bệnh: phẫu thuật, xạ trị hay hoá trị. Và khi đó, 2 nhóm bệnh này ảnh hưởng lẫn nhau làm giảm hiệu quả điều trị của cả 2.

Ví dụ:  Bệnh nhân ung thư phổi đang trong liệu trình điều trị hoá chất hoặc xạ trị, trong thời điểm giao mùa, nguy cơ viêm phổi cao hơn. Khi đã viêm phổi, trên bệnh nhân ung thư, việc điều trị viêm phổi cũng phức tạp hơn do thông khí phổi bệnh nhân giảm, ảnh hưởng xạ trị tới nhu mô phổi, lượng bạch cầu giảm khiến khả năng phản ứng, đề kháng lại tác nhân vi khuẩn hay vi rút cũng giảm hơn…

Ngược lại, việc mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn như viêm phổi sẽ làm chậm trễ liệu trình điều trị ung thư của bệnh nhân, từ đó ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Đối với bệnh nhân chưa được điều trị ung thư sẽ làm chậm trễ việc điều trị ung thư. Nếu kéo dài lâu làm bệnh ung thư nặng hơn.

PV: Đối với từng loại bệnh bị nhiễm trong thời điểm giao mùa, bệnh nhân ung thư cần phải làm gì để phòng và điều trị đẩy lùi bệnh thưa bác sĩ?

Trong thời điểm giao mùa, các bệnh nhân ung thư cần chú ý hơn đến sức khoẻ, hạn chế thấp nhất nguy cơ mắc các bệnh lý nhiểm khuẩn, đặc biệt là nhiễm khuẩn từ đường hô hấp và tiêu hoá:

-          Ăn mặc đủ ấm, tránh nhiễm lạnh.

-          Vệ sinh thường xuyên hơn: súc miệng hoặc đánh răng sau ăn nhằm phòng tránh viêm miệng; tắm rửa nước nóng, vệ sinh thân thể...

-          Hạn chế tiếp xúc với nguồn gây bệnh: không đến các vùng có dịch bệnh, tiếp xúc với người cúm, ho kéo dài. Không đến thăm người nhà tại các khoa truyền nhiễm, bệnh viện hay các địa điểm đông người, không gian khép kín...

-          Ăn uống thức ăn nấu chín kĩ, không ăn thức ăn để từ bữa trước. Không ăn thức ăn không an toàn: thức ăn đường phố, thức ăn không được kiểm định an toàn thực phẩm.

-          Không ăn rau sống, không ăn tiết canh, không ăn các món gỏi ...

Bệnh nhân ung thư khi đã mắc các bệnh nhiễm khuẩn cần lưu ý:

-          Việc điều trị là hết sức cần thiết.

-          Không tự điều trị, không tự kê đơn. Hãy liên hệ với bác sĩ điều trị của mình để được chăm sóc và điều trị tốt nhất

-          Việc điều trị cần phải được hội chẩn và xem xét bởi các bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm và chuyển khoa ung thư để có được kết quả tốt nhất.

PV: Xin bác sĩ cho biết, đối với từng loại bệnh mà bệnh nhân ung thư bị nhiễm trong thời điểm giao mùa, họ nên sử dụng thực phẩm/ ăn uống như thế nào?

Việc ăn uống và sử dụng thực phẩm là rất quan trọng, không chỉ ở thời điểm giao mùa mà còn cả trong các thời điểm khác trong năm.

Dinh dưỡng đối với các bệnh nhân ung thư là rất quan trọng, góp phần tăng cường kết quả điều trị. Cần ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, không hạn chế khẩu phẩn ăn. Các thông tin hạn chế thức ăn: ví dụ hạn chế ăn thịt đỏ, ăn ít hơn để tế bào ung thư không phát triển được là hoàn toàn không chính xác.

Các thực phẩm bệnh nhân không được ăn bao gồm:

-          Không ăn rau sống, không ăn các thực phẩm chưa được nấu chín: gỏi, nem chua; không ăn các thức ăn lên men: dưa cà muối…  hoặc hải sản chưa được nấu chín.

-          Không ăn thực phẩm để lâu hoặc lưu trữ từ bữa trước.

-          Không ăn các thực phẩm không rõ nguồn gốc, nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn: thực phẩm đường phố, thức ăn hộp trong siêu thị

Các thực phẩm bệnh nhân ung thư nên ăn:

-          Bổ sung thêm thực phẩm tăng cường sức đề kháng.

-          Ăn thêm các loại rau xanh, hoa quả: bưởi, cam...

-          Uống đủ nước: 1,5-2 lít nước/ngày

PV: Thưa bác sĩ, khả năng nhiễm bệnh khi giao mùa ở bệnh nhi ung thư và người trưởng thành mắc ung thư có khác nhau không? Khác như thế nào?

Người bình thường cũng đã có nguy cơ mắc bệnh do thời tiết thay đổi khi giao mùa. Bệnh nhân ung thư có nguy cơ cao hơn. Đối vơi các bệnh nhân nhi ung thư thì nguy cơ mắc bệnh còn cao hơn nữa. Đối với bệnh nhân nhi, sức đề kháng với các tác nhân gây bệnh cũng không thể bằng người lớn. Ngoài ra, đối với bệnh nhân nhi việc các phương pháp điều trị thường rất nặng nề, thường gây giảm bạch cầu nhiều, chính vì vậy nguy cơ mắc bệnh là cao hơn.

Bệnh nhân nhi khả năng tự chăm sóc, điều chỉnh thói quen sinh hoạt cũng khó khăn hơn nên việc phòng bệnh cũng là khó khăn hơn.

PV: Những sai lầm trong điều trị bệnh khi giao mùa ở bệnh nhân ung thư là gì? Bác sĩ có thể hướng dẫn cách điều trị và tự chăm sóc bản thân cho bệnh nhân khi mắc bệnh trong thời điểm giao mùa?

Như đã nói ở trên, việc tự chăm sóc tại nhà là rất quan trọng để phòng bệnh. Quan trọng nhất là bệnh nhân nên biết về nguy cơ mắc bệnh của mình cao hơn so với người bình thường, đặc biệt là trong thời điểm giao mùa nên nguy cơ là cao hơn. Chú ý đến các thói quen của mình có nguy cơ nhiễm khuẩn cao để hạn chế.

Về điều trị bệnh: khi có các triệu chứng nhiễm bệnh, cần liên hệ với các bác sĩ ung thư điều trị cho mình để có lời khuyên tốt nhất. Vì việc điều trị bệnh thường không đơn giản và trong hầu hết các trường hợp cần nhập viện để điều trị. Tránh tự điều trị tại nhà bằng cách tự kê đơn vì có nguy cơ kháng với thuốc kháng sinh cao hơn hoặc kê đơn không đúng dẫn đến không khỏi bệnh mà còn có thể gặp các biến chứng của việc dùng thuốc. Trong mọi trường hợp việc sử dụng các thuốc điều trị cần có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.

Đặc biệt đối với các bệnh nhân đang trong quá trình điều trị, có thể việc tự dùng các thuốc điều trị không đúng có thể tương tác với các thuốc điều trị ung thư làm giảm tác dụng điều trị ung thư.

PV: Bệnh nhân ung thư có nên uống thuốc bổ/thực phẩm chức năng để tăng cường sức đề kháng theo như quảng cáo vẫn thường thấy không thưa bác sĩ?

Trên thị trường hiện nay, có rất nhiều loại thực phẩm chức năng được quảng cáo sử dụng cho bệnh nhân nhằm mục đích hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân ung thư. Tuy nhiên, lợi ích của các loại thực phẩm chức năng này đối với bệnh nhân là không rõ ràng.

Việc tự ý sử dụng các thực phẩm chức năng này rất nguy hiểm: thứ nhất lợi ích chưa được chứng minh rõ ràng. Hiệu quả thì chưa thấy. Bên cạnh đó có nhiều nguy cơ bao gồm: thực phẩm chức năng có thể tương tác làm giảm hấp thu, giảm tác dụng của các thuốc điều trị ung thư đang sử dụng. Một số thuốc bổ/ thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc có thể gây suy thận, suy gan, ảnh hưởng rất lớn đến kết quả điều trị bệnh. Đặc biệt có một số trường hợp tự ý dùng thực phẩm chức năng sau đó đến bệnh viện trong tình trạng suy thận nặng, hoặc suy gan thận cần can thiệp phải lọc máu để điều trị. Cá biệt có một số trường hợp có thể gặp dị ứng với các thực phẩm chức năng này, nhẹ thì mẩn ngứa, nổi mề đay, nặng có thể tử vong do sử dụng.

Trong một số trường hợp, khi điều trị ngoại trú tại nhà, các bác sĩ có thể kê đơn điều trị một số thuốc bổ/thực phẩm chức năng góp phần điều trị, giảm các tác dụng phụ trong quá trình điều trị có thể gặp phải. Các thuốc này đều đã được chứng minh rõ rằng giúp giảm tác dụng phụ của thuốc điều trị ung thư:

Ví dụ: các thuốc kích bạch cầu dự phòng hạ bạch cầu do hoá trị, Vitamin B12 hoặc acid folic cho các bệnh nhân sử dụng phác đồ hoá trị có Pemetrexed. Do hoá chất này ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và chuyển hoá các chất này làm tăng các tác dụng phụ thuốc lên hệ tạo máu gây thiếu máu hoặc hạ bạch cầu…

Hầu như các chất cần thiết, vitamin, vi lượng có thể bổ sung bằng đường ăn uống. Chính vì vậy chế độ dinh dưỡng đảm bảo là quan trọng hơn so với việc dùng thuốc bổ/ thực phẩm chức năng. Chỉ trong các trường hợp chế độ dinh dưỡng không thể đảm bảo được chúng ta mới cần bổ sung bằng thuốc bổ/ thực phẩm chức năng.

Điều quan trọng nhất là trong mọi trường hợp, trước khi sử dụng các thuốc bổ hay các thực phẩm chức năng, cần có ý kiến của các bác sĩ điều trị ung thư của bạn. Tránh tự ý sử dụng thuốc bởi lợi ích mang lại chưa thấy mà thuốc bổ/ thực phẩm chức năng lại có rất nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khoẻ và kết quả điều trị bệnh của bệnh nhân.

PV: Xin cảm ơn bác sĩ! 

0 Bình luận

Tin cùng chuyên mục

Địa chỉ: Tầng 5 - Nhà D, 43 Quán Sứ, Hoàn Kiếm, Hà Nội | Hotline: 091 393 6658 | Tel : 04 6680 6969 | Fax: 04 3978 5596